ASP Temel Egitim

ASP-1

ASP NEDİR?

Asp Microsoft tarafından 1996 yılında gelistirilmiştir. Asp Activ Server Pages ( Aktif sunucu sayfaları )nın kısaltılmıs biçimidir.Asp tek başına bir programlama dili degildir.Özellikle web sunucusu ile çalışan bir tekniktir.Asp sayesinde veri tabanı uygulamaları ve elektronik ticaret siteleri kolayca yaratılabilir.Html sayfaları içerisine asp kodlarını gömerek dinamik sayfalar oluşturabiliriz. Bu html kodlarının içerisine gömdügümüz asp kodları sunucu tarafında işlenerek istemcinin browserına sadece duragan html kodları gönderilir.Asp kodları hiç bir şekilde browserda çalıştırılmaz ( browsera gönderilmez) Buda demek oluyorki Asp Tüm tarayıcılardan bagımsız olarak çalısır.İnternet explorer,Netscape Nevigator,Opera gibi Browserlarda aynen çalışacaktır.Bir html sayfasına Javascript yazildıgında sag tıklayarak kaynagı görüntüle (view source) ü tıkladıgımızda bu java script kodlarını görebiliriz.Fakat Asp'de yazdıgımiz kodlar kesinlikle bu şekilde görünmeyecek böylelikle bir çok çaba harcayarak yazdığınız kodları kimse çalamayacaktır. Asp içerisinde Vbscript ve javascript denilen scripting dilleri kullanılabilir.Buda Asp yi daha cazip hale getiren özelliklerden birisidir.Eger daha önce javacript veya Vbscript dilini biliyorsaniz Asp ögrenmek sizin için tahmininizden de kolay olacaktır.

ASP ÖĞRENMEK İÇİN NELERE İHTİYACIMIZ VAR?

Aslinda asp kodlarının hep basit bir metin editörü notepad gibi bir editörde yazılacagını söylerler.Dogrudur yazılabilir ama ben hiç sanmıyorum böyle basit bir editör ile asp kodu yazan kalmamıştır.Mesala ben homesite kullaniyorum.Bunun dışında Microsoft Frontpage, Microsoft Visual Interdev,Asp express Vb gibi programlar kullanılabilir.Bunları sitenin Asp programları bölümünden daha ayrıtılı bir şekilde ögrenebilirsiniz. Yazdığımız Asp kodları web server üzerinde yayın dizinine konulur.Web server olarak Windows 98 Pws,Windows NT Workstation pws,Windows NT İnternet Information Server,Windows 2000 Server İnternet Information Server kullanabilir.( windows2000 server kuruldugunda İnternet Information Server kendiliginden kurulur) İlerleyen bölümlerde pws'nin kurulumunuda gözönüne alacağız.Asp ,web sunucusu,Asp kodu ve html kodu olmak üzere değişik bölümleri olan proğramlardır.Asp sayfaları bir html kodu gibi yazılıp çalıştırılamazlar.Asp sayfalarının uzantısı .asp olmak zorundadır.bu yazdıgımız kodlar yukarıda bahsettiğimiz web server üzerinde çalıştırılırlar.Bu kodları kendi server'ınız üzerinde çalıştırırken Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Register or Loginızinismi.asp şeklinde çağırırsınız.
Bir Asp sayfasında aşsağıdakiler kullanılır:

1. Düz metin
2. Html kodları
3. Script dilleri
4. Asp nesneleri
5. Ado nesneleri

Html kodları içerisinde asp kodlarını yazarken <%... %> İşaretleri arasına yazdıgımız asp kodlarını koyarız. Aşagıda html kodları arasından asp ile o anki tarihi yazdırıyoruz.

<HTML>
<BODY>
<%=Now()%>
</BODY>
</HTML>

Yukarıda vbscript fonksiyonlarından Now () fonksiyonu kullanılmıştır.Bu kodun çıktısı 25/06/2002 22:11:02 gibi olacaktır.O an server'daki tarih ve saati ekrana yazacaktır.Asp ile ilgilendikçe daha çok seveceksiniz ve göreceksiniz ki Asp gerçekten ögrenilmesi en kolay web programlarından birisidir.

ASP NASIL ÇALIŞIR?

Asp sayfaları sunucu tarafında çalısacak kodlar içerir .Böylece dinamik olarak web sayfaları yaratmamızı sağlar.Asp sayfalarında bir birtakım yerleşik nesneler bulunur.Ayrıca Asp sayfaları bileşenlerlede zenginleşebilir.Veri tabanları ile çalışma E-pota gönderme veya dosya sistemine erişmeyi sağlar.bunun için Asp ile yapılabileceklerin sınırı yok gibidir.
Şimdi gelelim Asp'nin nasıl çalıştıgına.

1. Kullanıcı tarayıcısına istedigi adresi yazar. (Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Register or Login )
2. Tarayıcı bu istegi DNS aracılıgı ile Web Server'a gönderir.
3. Web sunucusu bu adrese dahil dizinde bu sayfayı arar bulur ve Asp sayfasının içerisindeki kodları daha öncede belirttigimiz <% %> tag ları arasındaki kodları bulur ve ayırır
4. Web sunucusu bu dosyayı ASP.DLL 'e gönderir.
5. Asp dosyası içerisindeki komutlar işlenir ve bir html sayfası oluşturulur.
6. html belgesi buradan tarayıcıya gönderilir
7. Bu kodlarda tarayıcı tarafından yorumlanarak görüntülenir.

Şunu söylemeliyim ki Asp diger web programlama tekniklerine göre çok daha hızlıdır.

PEKİ ASP İLE NE YAPACAĞIM?

Asp özellikle Microsoft SQL Server ve MicrosoftAccess gibi veri tabanlarına erişerek yeni kayıt eklemeyi,sorgulama yapmayı, değiştirmeyi veya değişik scriptlerle aklınıza gelecek birçok şeyi yapmanızı ağlar.Bir de asp e-ticaretin vazgeçilmez unsurlarından biridir.Şimdi bir veritabanına erişim yaparak kayıtları listeleyelim.

<%@Language=vbscript %>
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Asp ile veritabaný sorgulama</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
Üyeler;
<%
Dim conn
Dim Rs
'Önce veritabanýna baðlantýmýzý yaratalým
Set conn=Server.createObject("ADODB.connection")
Conn.Open "Provider=Microsoft.Jet.OLEDB.4.0;Data Source="& server.MapPath("veritabanim.mdb")"
Set Rs=Conn.Execute("Select * From uyeler")%>
<TABLE BORDER="1">
<%
'Þimdi tüm alanlarý listeleyecek dögüyü baþlatýyoruz.
While not Rs.Eof
%>
<TR>
<TD><%=Rs("uye_adi")%></TD>
<TD><%=Rs("soyadi")%></TD>
<TD><%=Rs("mail_adresi")%></TD>
<TD><%=Rs("url_adresi")%></TD>
</TR>
<%
Rs.MoveNext
Wend
%>
</TABLE>
<%
Rs.close
Conn.Close
%>
</BODY>
</HTML>

ASP-2

PWS(PERSONEL WEB SERVER) KURULUMU

Windows 98 CD-ROM’unda Add-ons klasöründeki PWS dizininde Kur.exe’yi tıklayın Personel Web Server’ı kurarken karşımıza çıkan diyalog Custom/Özel’i seçin ve açılacak yeni diyalog kutusunda Microsoft Data Access Components (MS Veri Erişim Bileşenleri) satırına işaret koyarak, Alt Bileşenleri Göster düğmesini tıklayın. Açılacak seçme kutusunda ise ADO Documentation satırını işaretleyin sonra next ileri butonuna tıklayarak kuruluma devam edin.Kurulum bittikten sonra program sizden bilgisayarınızı yeniden başlatmanızı isteyecektir.

Windows 98’e Personel Web Server kurulduğunda Masaüstü’nde Yayımla (Publish) adlı bir simge belirecektir. Ayrıca görev çubuğunda sağ alt köşedede ayni yayımla adlı simge belirecektir. Personel Web Server’da Yönetici kutusu açıldığında soldaki araç çubuğunda Yönetici’nin çeşitli bölümlerine gitmeniz için gereken gezinme simgelerini göreceksiniz. Şimdi, açılan ana pencerede iki unsura dikkat edin:

1. Kişisel Web Server’ınızın adı. Buraya Server adı olarak yazılmış olmalı. Daha sonra Asp ile yaptığınız sayfaları test etmek için asp sayfalarını çağırırken,Tarayıcının adres kutusuna burada gördüğümüz adı yazacağız.
2. Personel Web Server’ın bilgisayarımızda sabit diskteki gerçek adresi. Bu, sizin Kişisel Web Server’ınızın kök (root) dizinidir. Bu genellikle C:\inetpub\wwwroot klasörüdür. Yapacagımız Asp çalışmalarını bu kök dizine koyarak buradan çalıştırıyoruz.
Neyse sonra soldaki araç çubuğunda Gelişmiş simgesini tıklayın; sanal dizinlerinizi görüyorsunuz. Home dizinini seçerek “Özellikleri düzenle” düğmesini tıklayın.

Ana dizininiz olan home için okuma, yürütme, makro sekmelerinin seçili oldugundan emin olun. Gelişmiş penceresinde Ekle düğmesini tıklayarak bu gerçek dizini de sitenin sanal dizinlerinden biri haline getirmeniz gerekir. Gerçek dizinin adı ne olursa olsun yaptığınız sayfayı test ederken sanal dizinin adını yazmanız gereklidir.

PWS HATA VERDİYSE

Windows 98’e PWS kurarken, programın Microsoft Transaction Server bölümüne ilişkin sistem kayıtları yapılırken, mesajı ile karşılaşabilirsiniz (0x80004005 ve 0xfee662). Bu, orijinal Windows 98 CD-ROM’undaki PWS Kur programının, Windows Registry dosyasının büyük olması halinde hata vermesinden kaynaklanıyor. Böyle bir durumla karşılaşırsanız, Bilgisayarım/Denetim Masası/Program Ekle Kaldır aracılığıyla, Personel Web Server’ı kaldırın. Bilgisayar kapanıp açıldıktan sonra, Windows 98 CD-ROM’unda Add-ons/PWS dizinindeki bütün dosyaları, sabit diskinizde Temp dizinine kopyalayın. Sonra Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Register or Login adresinde Download Mstsetup.dll satırını tıklayın. Mssetup.exe adlı bir dosya bilgisayarınıza indirilince; bu dosyayı iki kere tıklayın ve dosyanın açılacağı yer olarak C:\Temp’i gösterin; program Mstsetup.dll dosyasının değiştirilmesini isteyip istemediğinizi sorduğu zaman “Tamam”ı tıklayın. Şimdi, C:\Temp’deki Kur.exe yi iki kere tıklayın. PWS şimdi hatasız kurulacaktır.

APPLICATION NESNESİ

Yığın halinde tek başlarına çalışabilen asp uygulamarımızı birbirleriyle ilişkilendirmek Application nesnesi ile mümkündür. Application nesnesi aynen session nesnesi gibi calışmaktadır. Tek farkı Application nesnesi global bir nesnedir. Bütün kullanıcılar aynı Application nesnesini kullanabilirler. Application Nesnesi global düzeyde oldugu icin her zaman global.asa dosyası altında tutulur.
Şimdi örnek kodumuzu inceliyelim:
Burada gösterilen kod günümüzde asp çatısı altında bulunan hemen hemen her sitede kullanılmaktadır. Sitemizde şuanda kaç kişi var?

Global.asa Dosyasının görünümü:

<SCRIPT LANGUAGE="VBScript" RUNAT="Server">
Sub Application_OnStart

'Eðer aktif bir application yoksa bu demektir ki application nesnesi ilk defa
baþlýyor.

'Buna baðlý olarak aktif kullanýcý sayýmýzý sýfýrlýyoruz.
Application("AktifKullanici") = 0
end Sub
Sub session_OnStart
'Her yeni kullanýcý için açýlan session nesnesine tekil dosyalardan olduðu gibi
'buradanda deðer verebiliriz.
session.Timeout = 20
'kullanýcýnýn session nesnesinin deðer dýþý kalma süresi

session("baslangic") = Now

' ornek olarak her kullanýcýnýn session nesnesinde baslangýç degiþkenine zamaný
deðer olarak yazdýrýyoruz.
Application.Lock
'Application.Lock application nesnesini kitler. Bu iþlemi yapmamýzýn sebebi ise
application nesnesine deðer atarken baþka bir kullanýcýnýn application
nesnesini degistirmemesini saglamak.

Application("AktifKullanici") = Application("AktifKullanici ") + 1
Application.UnLock

've tekrar UnLock ile application nesnemizi serbest birakiyoruz.
end Sub
Sub session_Onend
Application.Lock
'Kullanýcýnýn session I bittiði takdirde application nesnesini kitliyoruz ve
yeni degerimizi veriyoruz.

Application("AktifKullanici") = Application("AktifKullanici") - 1
Application.UnLock
end Sub
</SCRIPT>

Peki bunu sayfada nasıl göstereceğiz? – Bunuda aynen session nesnesini kullandıgımız gibi kullanıyoruz.

Ornek: <%=Application(“AktifKullanici”)%> kisi su anda sayfamizda.

ASP'DE MATEMATİKSEL İŞLEMLER

Öncelikle bu işlemler matematik amaçlıdır. Yani kullanıcağımız değikenler sayı yüklü olmalıdır.

Degisken1 = "1"

Bu bir metindir. Siz sayı olarak görsenizde ASP metin diyecektir. Nedeni ise tırnaklardır.

Degisken1 = 1

Bu bir sayıdır. Her işlemi yapabilirsiniz. Üsttekini kullanırsanız

Degisken1 = "1"
Degisken2 = Degisken1 + 2

Bu durumda Degisken2 12 olur ama ikinci durumda

Degisken1 = 1
Degisken2 = Degisken1 + 2

Bu durumsa Degisken2 3 olur.

Degisken1 = 2
Degisken2 = Degisken1 * 2 + 10 / 2

Bu durumda sonuç 9 çıkar ama sonucun 7 olması lazımdı dimi niye olmadı? Çünkü ASP işlem önceliğine bakar. Peki nasıl yapıcaz? Parantez kullanıcaz!

Degisken1 = 2 Degisken2 = ((Degisken1 * 2) + 10) * 2

Şimdi oldu. İşlemlerimiz normal simgeler (+, -, *, /) Diğer işlemler ise trigonometriye kadar giriyor onların komutlarını ileride vericem. Ayrıca ^, \. "^" üssünü almak için kullanılıyor, \ ise tamsayı böler.

BUFFER HAKKINDA

Sayfa Tamponlaması ASP'de kullanılan ilginç bir özelliktir. Sayfa Tamponlanması, response nesnesinin bir özelliğidir. Bize getirdiği fayda ise; Client tarafı, sunucudan bilgiyi talep ederken bize ne aldığını kontrol ettirir, yani denetletir. response nesnesine bağlı çalışan Buffer özelliğinin default değeri daima False dır. Değer bu iken, yani false iken bir sayfadaki ASP scripti oluştuğu gibi sunulur, yani script adım adım uygulanarak sayfaya yapması isteneni uygular. Fakat biz Buffer değerini True olarak atarsak, Script tamamen çalıştırlmadan daha doğrusu tamamlanmada client tarafına bilgi sunulmaz. Kullanım şekli;

<% response.Buffer = True %>

Dikkat edilmesi gereken bir husus, bu tanımlama sayfadaki Html taglarının üstünde yer alıyor olması gerekir. Aksi takdire hata alırsınız. Bu arada hemen belirtelim, bu özellik ile Flush özelliğini beraber kullanabiliriz. Flush, bir script işleminde elde edilecek sonuçlar sayfaya yazdırılana kadar daha önce istemci tarafına yollamak istediğimiz bilgileri gönderir. bu da bize bir nevi hız kazandırır. Buffer özelliğin kullanılmasının en iyi örneğini cookielerde verebiliriz. Burada sunucu ve istemci ile bilgi alışverişi esnasında oluşabilecek hataları Buffer özelliği ile önleyebiliriz. Buna kısa ve basit bir örnek vermek gerekirse:
Diyelim, bir sayfanız var ve buraya kimsenin ulaşmasını istemiyorsunuz. Hali ile şifre koyarsınız.

<%
response.Expires = 1000
response.Buffer = True ' ýþte Buffer özelliði burda devreye giriyor !
session("UserLoggedIn") = ""
if Request.Form("login") = "true" then
CheckLogin
else
ShowLogin
end if
Sub ShowLogin
%>

Bakınız sayfadaki scripte (yukarıda) bir istek geliyor. Nedir? parolayı kontrol et ! yani Scriptin bu kısmı formdan gelen bilgiyi aşağıdaki scripte paslıyor, ve oda şifrenin doğru olup olmadığını kontrol ediyor. ışte burda "Buffer =True" olayı kontrol ediyor.

%>
Sub CheckLogin
if LCase(Request.Form("kullanýcýadi")) = "AliVeliKonya" And LCase(Request.Form
("sifre")) = "123456" then
session("UserLoggedIn") = "true"
response.Redirect "falanca.asp"
else%>
<%
response.write("þifre geçersiz..")ShowLogin
end if
end Sub
%>

Bu tabii gayet basit ve kısa bir script. Burada sadece bir örnek teşkil etsin diye verdim. Bu olay daha karmaşık ve uzun scriptlerde daha da belirgin bir şekilde rol oynayacaktır.

COMPONENTS

Kuşkusuz ASP deki Sunucu objeleri ASP programcıları için bulunmaz bir nimet. Çünkü bunlar ASP yi zenginleştiren ve daha interactive yapan öğelerdir. Nelerdir bunlar ?
ASP nin normalde standart onbir tane sunucu bileşeni vardır.
Bunlar;
- Ad Rotator Bileşeni
- Browser Capabilities Bileşeni
- Content Linking bileşeni
- Content Rotator Bleşeni
- Page Counter Bilşeni
- Permission Checker Bileşeni
- Counters Bileşeni
- MyInfo Bileşeni
- Tools Bileşeni
- Status Bileşeni
Bunlar tabii Microsoft ile beraber gelen standart IIS bileşenleridir. Hepsi bunlarla sınırlı değil tabii. ıleri seviye olarak kendi Bileşenlerinizi bile yazabilirsiniz. Bunu VB 6.0 da ActiveX bileşenleri olarak yaratabilir ve derleyebilirsiniz. Birde hazır ticari amaçla yapılmış sunucu bileşenleri vardır, bunlarda Sunucu sahipleri tarafından Sunuculara kurulup hizmete sunulan bileşenlerdir. Bunlarada 3.parti sunucu bileşenleri olaral adlandırabiliriz. File Uploader, Mail sender, Asp Tear gibi değişik bileşenler buna örnek olabilir. Biz burda kısaca Standart sunucu bileşenlere göz atacağız.

Ad Rotator Bileşeni:
Bu bileşen, bizlere ASP sayfalarımızda değişik imajlar yahut Grafikler göstermemize olanak sağlayan bir bileşendir.Daha ziyade ticari amaçlar için kullanılabilir diyebiliriz. Her defasında eriştiğimizde değişen Bannerlar buna güzel bir örnek teşkil ediyor. Sadece Banner grafiklerini değiştirmeklede kalmayıp, bunlara kaçar defa tıklandığını sayabilen ve birtakım istatistiklerde tutabilen bir bileşendir. Bileşen nesnesinin kullanım şekli;

<% Set NesneAdRotator = Server.CreateObject("MSWC")%>

Genelde bu bileşenin kullanım amacı yukarıda belirttiğim gibi Ticari kullanımdır. Bu tür bir obje yaratmak için birden fazla adım gerektirir. Öncelikle bileşen nesnesini oluştururuz ve daha sonrası Ad Rotator Schedule dosyasını yaratırız. Bu bileşen Adrot.dll içinde oluşturulur.

Browser Capabilities Bileşeni:
Bu bileşen, bize sayfalarımıza gelen ziyaretcilerin kullnadıkları Tarayıcılar (Browser) hakkında bir fikir verir. Her ne kadar IE ve Netscape en çok kullanılan Tarayıcılar olsalar bile diğer başka Tarayıcılarda mevcuttur. İşte bu tüm Tarayıcların desteklediği Html tagları, javascripler, ActiveX ler vs. vardır. Bu konu hakkında (destekleme konusu) Browscap.ini dosyasını incelemenizi ve araştırmanzı önerebilirim. Win 98 de Windows/system directory sinde NT de ise Winnt/system32 klasörünün nün içinde bulunur. Ayarları ile oynamamanızı öneririm..
İşte bu bileşen ile bir tarayıcının hangi özellikleri desteklediğini öğrenebiliriz. Bunu HTTP başlığını kullanarak user agent dediğimiz ve içerdiği Server Variables ile sağlayabiliriz.

<% = Request.Server.Variables("HTTP_USER_AGENT")

Content Linking bileşeni:
Bu aslında basit ama faydalı bir Bileşendir. Bunu, esasen bir kitapdaki index sayfası gibi görebilirsiniz. Bulunduğumuz bir sayfanın içinden Sitede bulunan diğer linkleri gösteren ve içerisinde bize ileri veya geri hareket etmemizi sağlar. Kullanım şekli aşağıdaki gibidir;

<% Set NesneSonrakiSay = Server.CreateObject("MSWC.nextLink") %>

Kısa bir örnek ile bunu açıklayalım:

<% Set SonrakiSay = Server.CreateObject("MSWC.nextLink")
zCounter = SonrakiSay.GetListCount("index.txt")
For z = 1 To zCounter
%>

Content Rotator Bileşeni:
Ad Rotator Bileşeninin daha basit bir şeklidir. Grafikleri değil, text içerikli dosyalara aynı desteği sağlar.(bkz.Ad Rotator Bileşeni)

Permission Checker Bileşeni :
Bu bileşen bir kullanıcının herhangi bir dosyayı okuması için yetkisi olup olmadığını kontrol eder, ve IIS in şifre doğrulama özelliğini kullanarak çalışır. Kısacası, bir sitede farklı kullanıcılar için sayfaları yetkiye göre izlenip izlenememesini ayarlayabilirsiniz. Anonim, Basic ve NTML şeklinde üç değişik şifre kontrolü sağlamak mümkündür.

My Info Bileşeni :Bu bileşen, Server yöneticisi tarafından sağlanan kşişsel bilgilerin saklanması için kullanılır. Yani içerik, e-mail, adres vs. tipi bilgiler tutlduğu, parametre olarak oluşturulan bir formdur. Hani bilirsiniz, makinanıza PWS yada IIS kurarken, ilk bir default page oluşturulur. ışte bu MyInfo bunu ta kendisidir. Burda kişisel bilgiler bulunur. Bu bilgiler MyInfo.xml adlı bir dosyada tutulur. Peki web de bunun bize faydası nedir? Faydası, mesela sayfalarda e-mail adresi oluşturdunuz. Myinfo daki mail adresini değiştirdiğiniz zaman tüm asp sayfalarındaki mail adresiniz değişmiş olur. Tabii bunu Html deki css ile karıştırmıyoruz. Örneğin:

<%
var ref = '<a href = "mailto:" response.write
(ref+MyInfo.Email'">+'Mail'+'</a>')
%>

bu şekilde <a>....</a> arasında kalan kısmı oluşturmuş olursunuz. xml özelliğini kullanarak kendi etiketlerinizide kullanabilirsiniz.

Tools Bileşeni :
<% Set Tool = server.CreateObject("MSWC") %>

Bu bileşen bizlere, aps ye bazı fonksiyonlar yani ek işlevsellikler eklememize olanak tanır. Mesela, Tools.FileExist metodu ile dosyaların var olup olmadığını kontrol edebiliriz.Sunucu pluf inlerini kontrol edebilir veyada Bir Html formunu oluşturabilirsiniz.

Status Bileşeni :
Bu bileşen, server durum bilgsinini içeren bir nesne oluşturur. Yani server durumunu bildirir.

COOKIE'LER VE KULLANIM ALANLARI

Cookie(çerez) ler sayesinde istemcinin bilgisayarında bazı bilgiler saklanabilir Bu bilgiler kişisel bilgilerin veya sitede o kullanıcıyla ilgili bilgilerin saklanması için kullanılabilirler. Cookie "response" nesnesinin bir koleksiyonudur.
Cookielerde bilgiler isim-değer çiftleri şeklinde tutulurlar kullanıcının bilgisayarına yollanırken de bu şekilde yollanırlar.
Örnek:

response.cookie("isim")="xxx"

Bir cookiede birden fazla alt anahtar bulunabilir.
Örnek:

response.cookie("aaa")("bbb")("ccc")="xxx"

Cookielerin "expires" adynda bir özeliği vardır Bu şekilde cookienin kulanıcı bilgisayarında hangi tarihe kadar saklanacağı belirtilebilir.
Örnek:

response.cookie("xx").expires="feb 11,2000"

Bu ifade ile bu cookienin 11 şubat 2000'e kadar bilgisayarda saklanacağını belirtilir. Cookie bilgilerinin alınması ise şu şekilde olur..

response.cookie("xxx")="aaa"

şeklinde kullanıcı bilgisayarına yollanan cookie

Request.cookie("xxx")

şeklinde çağırılıp bir değişkene atanarak kullanılabilir.
Genel olarak tüm cookiler bir klasör altında saklanır "windows/cookies" gibi... Cookielerin Haskey denilen özelikleri belirtilerek başka sitelerin aynı çereze erişmesi,çerezin saklanacağı path'in belirtilmesi gibi işlemlerde yapılabilir

INCLUDE - SERVER.TRANSFER

Include bir sayfanın kodlarını mevcut sayfaya ekler. ASP'de ise Server.Transfer bu işi yapar. Mesela;



Bu kodu ASP taglarının dışına yazabiliriz. Fakat;

<%
Server.Transfer("veri.asp")
%>

bu başlı başına bir ASP komutudur. Daha çok Include kullanılır; fakat uzmanlar Server.Transfer kullanmayı öneriyorlar.

NOT: Bu kodları nereye koyarsanız, oraya eklenir. Yani anlaşıldığı gibi bunu menü, anket, üye girişi, şifre kontrol gibi yerlerde kullanıyoruz.

RESPONSE NESNELERİ

"response" bir ASP nesnesidir ve sunucudan Ziyaretciye çıktılar Gönderir. Şimdi sırasıyla response nesnelerini tanıyalım:

response.write:
.asp sayfası içinde istedigimiz degişken ya da yazıların görünmesini saglayabiliriz. Örnek verecek olursak:

<% @LANGUAGE=VBScrip CODEPAGE=1254 %>
<% d=Mehmet Selçuk Batal
response.write("Bu Dersi, Editör: ")
response.write(d)
response.write "Hazýrlamýþtýr"
%>

response.write'nin kısa yazım biçimi ise;

<%=(degiþken veya sabit)

response.flush:
Sunucu sayfa içinde bu ifadeye rastlarsa, tampon(buffer) hafızada tuttuğu degerleri, browser'a gönderir:

<% @LANGUAGE=VBScrip CODEPAGE=1254 %>
<%response.Buffer=true%>
<p>Bu Satýr tompon hafýzata saklanan satýr.</p>
<%response.Flush%>
<p>Buyazý ise Flush metodundan sonra yazýlmýþtýr<p>

Bu işlem çok hızlı olacagından, bize normal bir sayfa yükleniyormuş gibi gözükür.

response.end:
Sunucu bu satırı gördügünde işlemi durdurur ve tampon hafızadaki degerleri browser'e gönderir ve sciptin çalışması durur.

<% @LANGUAGE=VBScrip CODEPAGE=1254 %>
<%response.Buffer=true%>
<p>Bu yazýyý yazdýktan sonra response.end metodu çalýþtýrýlmýþýt o yüzden
burdaki yazýlardan sonrakiler gözükmeyecekler</p>
<%response.end%>
<p>Bu yazý hiçbir zaman gözükmeyecek </p>

response.clear:
Sunucu bu methodu görene kadar tampon hafızada tuttuğu bütün bilgileri siler. Yani response.end'in tam tersi bir işlem yapar.

<% @LANGUAGE=VBScrip CODEPAGE=1254 %>
<%response.Buffer=true%>
<p>Bu satýrlar sunucunun tampon hafýzasýnda saklanýyorlar ama bu satýrlardan
sonra response.Clear metodu ile silinecek ve gözükmeyecekler</p>
<% response.Clear %>

response.redirect:
Sunucu bu sayfada bu ifadeye rastlarsa çalışmasını durdurup belirtilen URL adresindeki sayfayı browser'a getirir.

response.Redirect "yönlendirecegimiz Sayfa.asp"

response.expires:
Ziyaretci sunucudan sayfayı istedigi zaman, bu sayfalar ziyaretcinin bilgisayarında geçiçi bir bellekte saklanır. Ziyaretci tekrar aynı sayfaya geldigi zaman browser ilk önce, bu bellekte arar, bulursa görüntüler. Ancak siz bunu istemeyebilirsiniz veya bunun olmaması gereken bir durum vardır. Bunu engellemek için yani sayfanın her seferinde sunucudan gönderilmesini saglamak için kullanabilirsiniz.

<% response.Expires=0 %>

Değeri sıfır yaparak geçici bellekte saklanmasını engelledik. İstersek bunu belirli bir tarihe kadar saklanmasını saglayabiliriz. Yani istedigimiz tarihte silinir.

<% response.ExpiresAbsolute=#May 01,2001 08:30:00# %>

SERVER DEĞİŞKENLERİ VE SUNUCU BİLGİLERİ

ALL_HTTP İçindeki bütün degişkenler ve değerleri
ALL_RAW İçindeki bütün degişkenler ve değerleri ni İstemci şeklinde gösterir.
APPL_MD_PATH Web sunucusunun ISAP:DLL'in varsayım olarak kullandıgı kök dizin.
APPL_PHYICAL_PATH Web server sunucusunun varsayım olarak kullandıgı kök dizin yolu.
AUTH_PASSWORD Web sunucusunun bağlanmak için kullangıgı parola.
AUTH_TYPE Web sunucusunda kullanılan kimlik denetim yöntemi.
AUTH_USER Web sunucusuna bağlanmak için kullanılan kullanıcı adı.
CERT_COOKIE Kullanılan güvenlik sertifikası tarafından kullanıcıya verilen kimlik bilgisi.
CERT_ISSUER Sertifikanın verildigi - alındığı kurum.
CERT_FLAGS Sertifikanın oldugunu belirten bir bit.
CERT_KEYSIZE SSL için bağlantı anahtar değeri.
CERT_SECRETKEYSIZE Özel Anahtar değeri.
CERT_SERIALNUMBER Sertifikanın seri numarası.
CERT_SERVER_SUBJECT Sertifikanın konusu.
CONTENT_LENGTH İstemcinin gönderdiği bilgi kümesinin boyutu.
CONTENT_TYPE Kullanıcıdan alınan bilgilerin GET y ada POST olduğu tür. HTTPS Bağlantı güvenli ise ON, değilse OFF. INSTANCE_ID Web sunucusunun aynı anda çalışma sayısı.
INSTANCE_META_PATH Web sunucusunun meta bilgi yolu.
LOGON_USER Kullanıcının win_NT yada win_2000'de oturum acma adı.
LOCAL_ADDR İstemci IP adresi.
REMOTE_ADDR Web sunucusunun IP adresi.
REMOTE_HOST Web sunucusunun adı.
SERVER_PROTOCOL Sunucunun çalıştıgı http sürümü.
SERVER_SOFTWARE Sunucu programının adı ve sürümü.

Bunları bir örnekle daha iyi anlarsınız ve kullanabilirsiniz

<html>
<title>Sunucu Bilgileri</title>
Tarayıcı & Kullanıcı Yazılımı :
<%response.write (Request.ServerVariables ("http_user_agent")) %>
<br>
IP Adresi :
<%response.write (Request.ServerVariables ("remote_addr")) %>
<br>
Domain Adı :
<%response.write (Request.ServerVariables ("server_name")) %>
<br>
Web sunucusunun çalıþma sayısı :
<%response.write (Request.ServerVariables ("INSTANCE_ID")) %>
<br>
Çalıþmakda olan script adı :
<%response.write (Request.ServerVariables ("SCRIPT_NAME")) %>
<br>
HTTP sürümü :
<%response.write (Request.ServerVariables ("SERVER_PROTOCOL")) %>
<br>
Programın Adı ve Sürümü :
<%response.write (Request.ServerVariables ("SERVER_SOFTWARE")) %>
<br>
Geçerli URL :
<%response.write (Request.ServerVariables ("URL")) %>